Sınav için bilmeniz gerekenler
- Folkekirken, Evanjelik-Lüteriyen bir kilisedir ve Grundloven'e (Danimarka anayasası) göre devlet tarafından desteklenir; üyeleri kilise vergisi öder.
- 2025'te nüfusun yaklaşık yüzde 71'i folkekirken üyesiydi ve üyelik gönüllüdür.
- 5 Haziran'daki Grundlovsdag (Anayasa Günü), 1849 anayasasını kutlar – Danimarka'nın bunun dışında gerçek anlamda resmî bir millî günü yoktur.
- Odenseli H.C. Andersen (1805-75), Danimarka'nın en ünlü yazarıdır; masalları 125'ten fazla dile çevrilmiştir.
- Karen Blixen, Den Afrikanske Farm'ı (Benim Afrikam, 1937) yazdı; Carl Nielsen (1865-1931) en önde gelen Danimarkalı bestecidir.
- Arne Jacobsen, 7'eren (Yedi Numara) ve Ægget (Yumurta) sandalyelerini tasarladı; Danimarka tasarımı özellikle işlevselcilikle anılır.
- Dogme 95 (1995), aralarında Lars von Trier ve Thomas Vinterberg'in de bulunduğu yönetmenlerce yazılmış bir film manifestosudur.
- N.F.S. Grundtvig (1783-1872), halk yüksekokulu hareketine ilham verdi; ilk halk yüksekokulu 1844'te Rødding'de açıldı.
Bayramlar ve önemli günler
Danimarka'da yıl boyunca bir dizi dinî bayram ve önemli gün kutlanır. Birçoğunun kökeni Hristiyanlıktır, ancak bazıları Hristiyanlıkla eski halk geleneklerini harmanlar.
- Fastelavn, Paskalya'dan yedi hafta önce kutlanan bir bahar şenliğidir. Çocuklar kostüm giyer ve içinde şeker ile meyve bulunan bir fıçıya sopayla vurur; fıçıyı kıran kişiye kedi kralı (kattekonge) veya kedi kraliçesi (kattedronning) denir.
- Paskalya, İsa'nın çarmıha gerilişini, ölümünü ve ölümden dirilişini anar. İnsanlar birbirine paskalya yumurtası verir ve genellikle kuzu eti yenir. Paskalya, her yıl mart veya nisan ayına denk gelir.
- Pentekost (pinse), İncil'e göre Kutsal Ruh'un yeryüzüne inişini kutlar. Paskalya'dan yedi hafta sonra gelir.
- Grundlovsdag (Anayasa Günü), 5 Haziran'da Danimarka'nın 1849 tarihli demokratik anayasasını toplantı ve konuşmalarla kutlar. Daha fazlası için anayasa ve haklar sayfasına bakın.
- Sankthans, 23 Haziran akşamı şenlik ateşleriyle kutlanır. Yaz gündönümünü işaret eden bu kutlama, pagan halk geleneği ile Hristiyanlığın bir karışımıdır.
- Noel (jul), İsa'nın doğumunu kutlar. 24 Aralık Noel arifesinde aileler bir araya gelir, birlikte yemek yer ve birbirine hediye verir; çoğu kişi Noel ağacının etrafında dans edip Noel ilahileri söyler. 25 ve 26 Aralık, 1. ve 2. Noel günü olarak adlandırılır.
Bunlara ek olarak işçi hareketinin uluslararası mücadele günü olan 1 Mayıs ve ülke genelinde partiler ile havai fişeklerle kutlanan 31 Aralık yılbaşı gecesi vardır.
Folkekirken ve din özgürlüğü
Folkekirken, Danimarka'nın Evanjelik-Lüteriyen (Protestan) kilisesidir. Devlet tarafından destekleneceği anayasada yazılıdır. Üyeler, genellikle yüzde 1 civarında özel bir kilise vergisi (kirkeskat) öder – kiliseye bir tür üyelik aidatı. 2025'te nüfusun yaklaşık yüzde 71'i folkekirken üyesiydi. Üyelik gönüllüdür ve istenildiği zaman üyelikten çıkılabilir.
Danimarka'da, anayasanın kabul edildiği 1849'dan bu yana din özgürlüğü vardır. Herkes dinini özgürce yaşayabilir, din değiştirebilir veya inançsız olmayı seçebilir. Yalnızca hükümdar din özgürlüğünün kapsamı dışındadır: Anayasa, kralın Evanjelik-Lüteriyen kiliseye mensup olmasını şart koşar – daha fazlası için kraliyet ailesi sayfasına bakın. Bir kilise bucağı (sogn), cemaat meclisi tarafından yönetilir; folkekirken ayrıca devlet adına doğumları, isim vermeyi ve ölümleri kaydeder. İslam, Danimarka'daki ikinci büyük dindir.
Grundtvig ve halk yüksekokulları
Papaz ve ilahi şairi N.F.S. Grundtvig (1783-1872), Danimarkalıların kendilerini algılayışında belirleyici bir etki bıraktı. Düşüncesinin merkezinde folkelighed (halka dayalılık) kavramı vardı: Toplum, geniş halk kesimlerini temel almalı ve aydınlanma yoluyla herkes ulusal topluluğun bir parçası olmalıydı.
Grundtvig'in fikirleri, halk yüksekokulu hareketinin temelini oluşturdu. Halk yüksekokullarında (folkehøjskole) öğrenciler ezber yapmayacak veya sınava girmeyecek; 'yaşayan söz' aracılığıyla, konferanslarla ve hep birlikte şarkı söyleyerek 'yaşam için öğrenecekti'. İlk Grundtvigci halk yüksekokulu, 1844'te Sønderjylland'daki Rødding'de açıldı. 1894'ten beri yayımlanan Højskolesangbogen (Halk Yüksekokulu Şarkı Kitabı), Grundtvig'in yazdığı 1.500'ü aşkın ilahi ve şarkının birçoğunu içerir. Danimarka kilisesinin bir devlet kilisesi değil de bir halk kilisesi olması, özellikle Grundtvig'in kurucu mecliste (Den grundlovsgivende Rigsforsamling) gösterdiği çabalar sayesindedir.
Edebiyat, müzik, tasarım ve sinema
Danimarka'nın en ünlü yazarı, Odense'de doğan H.C. Andersen'dir (1805-75). Aralarında 'Küçük Deniz Kızı' ve 'Çirkin Ördek Yavrusu'nun da bulunduğu masalları 125'ten fazla dile çevrilmiştir. Karen Blixen (1885-1962), Kenya'daki bir kahve çiftliğindeki yaşamını anlattığı Den Afrikanske Farm (Benim Afrikam, 1937) ile dünya çapında tanınır. Besteci Carl Nielsen (1865-1931), gelmiş geçmiş en önde gelen Danimarkalı besteci sayılır ve Højskolesangbogen'in en tanınmış bestecilerinden biridir.
Danimarka tasarımı özellikle, pratik işlevlere ve sadeliğe önem veren bir tasarım anlayışı olan işlevselcilikle (funktionalisme) anılır. Tanınmış isimler arasında Poul Henningsen (PH lambası), Børge Mogensen (mobilya) ve 7'eren (Yedi Numara) ile Ægget (Yumurta) sandalyelerini tasarlayan, ayrıca Danimarka Merkez Bankası ile Aarhus Belediye Binası gibi yapıların mimarı olan Arne Jacobsen (1902-71) sayılır. Jørn Utzon, Sidney'deki ikonik opera binasını tasarladı; Bjarke Ingels'in mimarlık ofisi BIG ise Kopenhag'daki Amager Bakke'nin (Copenhill) arkasındaki isimdir.
Sinema alanında Lars von Trier ve Thomas Vinterberg, 1995'te iki yönetmenle daha birlikte Dogme 95 manifestosunu kaleme aldı: Teknik efektler yerine iyi hikâyeye odaklanan sade filmler yapmayı taahhüt ettiler. Thomas Vinterberg, 2021'de Druk (Bir Yudum Daha) filmiyle Oscar kazandı. Matador dizisi, Danimarka'da gelmiş geçmiş en çok izlenen televizyon dizisidir.
Dernek hayatı, gönüllülük ve spor
Danimarka, zengin bir dernek hayatıyla (foreningsliv) tanınır. Nüfusun yaklaşık yüzde 90'ı en az bir derneğe üyedir ve her Danimarkalı, ortalama üç-dört dernek veya kuruluşa üyedir. Nüfusun yaklaşık yüzde 35'i bir dernek aracılığıyla gönüllü çalışma yapmıştır. Dernek hayatı, bir tür demokrasi alıştırması işlevi görür – daha fazlası için demokrasi ve halk yönetimi sayfasına bakın.
Gönüllüler, kültür ve boş zaman hayatında çok büyük rol oynar; özellikle sporda binlerce gönüllü, futbol, hentbol veya başka spor yapan çocuklara antrenörlük yapar. Danimarka sporunun uluslararası alanda da dikkat çekici başarıları vardır: Jonas Vingegaard, 2022'de Fransa Bisiklet Turu'nu kazandı ve erkek hentbol millî takımı, Ocak 2023'te dünya şampiyonu oldu. Gönüllü çalışma, normalde refah toplumundaki kamu hizmetlerinin tamamlayıcısıdır – ikamesi değil.
Bir kavramdan emin değilseniz sözlükte arayabilir, sınavın biçimini ve koşullarını 2026 indfødsretsprøven rehberinde okuyabilirsiniz.