آنچه باید برای آزمون بدانید
- انتخابات فولکتینگ باید دستکم هر چهار سال یکبار برگزار شود – این در قانون اساسی آمده است.
- سن رأیدادن 18 سال است. برای انتخابات فولکتینگ افزون بر آن باید تابعیت دانمارکی و اقامت دائم در قلمرو پادشاهی داشت.
- آستانه انتخاباتی (spærregrænsen) در انتخابات فولکتینگ بهطور معمول 2 درصد آرای معتبر است.
- انتخابات کمونها و منطقهها هر چهار سال در ماه نومبر برگزار میشود – در اینجا تابعیت دانمارکی لازم نیست.
- شهروندان اتحادیه اروپا (EU)، اتباع ایسلند و نروژ و نیز کسانی که چهار سال اقامت دائم در دانمارک داشتهاند، میتوانند در انتخابات محلی رأی بدهند.
- انتخابات پارلمان اروپا هر پنج سال برگزار میشود. دانمارک 15 عضو از 720 عضو را دارد.
- همه واجدان شرایط رأی که در دانمارک زندگی میکنند، بهطور خودکار یک کارت رأیدهی (valgkort) دریافت میکنند و میتوان پیش از روز انتخابات رأی پستی داد.
- این نخستوزیر است که مسئول اعلام انتخابات جدید فولکتینگ است.
انتخابات فولکتینگ: دستکم هر چهار سال
طبق گروندلوون (Grundloven، قانون اساسی دانمارک) انتخابات فولکتینگ باید دستکم هر چهار سال یکبار برگزار شود. پس اعضای فولکتینگ حداکثر برای چهار سال انتخاب میشوند. این نخستوزیر است که انتخابات جدید را اعلام میکند – یا پس از پایان چهار سال یا زودتر، اگر نخستوزیر بخواهد.
انتخابات فولکتینگ بهصورت عمومی، مستقیم و مخفی برگزار میشود. عمومی یعنی همه دارندگان تابعیت دانمارکی پس از رسیدن به 18 سالگی و داشتن اقامت دائم در قلمرو پادشاهی – دانمارک، گرینلند یا جزایر فارو – حق رأی دارند. مستقیم یعنی رأی مستقیماً به نامزدها یا احزاب داده میشود. مخفی یعنی هیچکس نمیتواند ببیند شما به چه کسی رأی میدهید.
کسی که حق رأی دارد، معمولاً قابل انتخاب هم هست – یعنی میتواند نامزد شود و به فولکتینگ راه یابد. البته نباید به جرمی محکوم شده باشد که در چشم مردم او را برای نشستن در فولکتینگ ناشایست کند. رأیدادن اجباری نیست، اما از سال 2000 بهطور میانگین 86 درصد رأیدهندگان در انتخابات فولکتینگ شرکت کردهاند – سهمی بالا در مقایسه با کشورهای همسایه.
نظام انتخاباتی و آستانه 2 درصدی
کرسیهای فولکتینگ به روش تناسبی تقسیم میشوند. یعنی هر حزب تا حد ممکن همان سهمی از کرسیها را میگیرد که از آرای معتبر به دست آورده است. اگر حزبی ده درصد آرا را بگیرد، باید تقریباً ده درصد کرسیها را داشته باشد.
بهطور معمول یک آستانه انتخاباتی وجود دارد: یک حزب برای راهیافتن به فولکتینگ باید دستکم 2 درصد آرای معتبر را به دست آورد. این آستانه از بسیاری از کشورهای همسایه پایینتر است – در سوئد و نروژ چهار درصد و در آلمان پنج درصد است. به همین دلیل معمولاً احزاب زیادی در فولکتینگ حضور دارند: از «انتخابات زمینلغزش» 1973 (Jordskredsvalget) به اینسو (ببینید دانمارک پس از 1945) در هر انتخابات بین 7 تا 12 حزب به فولکتینگ راه یافتهاند.
بیشتر نامزدها از سوی یک حزب دارای حق نامزدی وارد رقابت میشوند. احزابی که در انتخابات پیشین فولکتینگ انتخاب شدهاند، خودبهخود حق نامزدی دارند؛ احزاب جدید باید امضا جمع کنند (معمولاً حدود 20.000 امضا). میتوان بیرون از احزاب هم با توصیه دستکم 150 رأیدهنده در حوزه انتخابی خود نامزد شد، اما بسیار کم پیش آمده که کسی از این راه انتخاب شود.
چگونه رأی میدهید: کارت رأیدهی و رأی پستی
همه واجدان شرایط رأی که در دانمارک زندگی میکنند، بهطور خودکار یک کارت رأیدهی (valgkort) دریافت میکنند. در روز انتخابات به دو شیوه میتوان رأی داد: به یک نامزد مشخص (رأی شخصی) یا به یک حزب (رأی حزبی). روی برگه رأی فقط میتوان یک علامت زد.
میتوان بهجای حضور در محل رأیگیری، پیش از روز انتخابات رأی پستی (brevstemme) داد. این کار اغلب به این صورت است که رأی خود را در پاکتی در مرکز خدمات شهروندی (Borgerservice) کمون خود میاندازید. رأی پستی را اغلب میتوان در بیمارستانها و خانههای سالمندان نیز داد. پس از شمارش آرا، احزابِ راهیافته درباره اینکه چه کسی دولت را تشکیل دهد مذاکره میکنند.
انتخابات کمونها و منطقهها: هر چهار سال در نومبر
دانمارک از 98 کمون (kommune، واحد اداره محلی/شهرداری) و پنج منطقه (region) تشکیل شده است. کمونها را شوراهای کمونی منتخب مردم (که اغلب شورای شهر نامیده میشوند) اداره میکنند و رئیس آنها شهردار (borgmester) نام دارد. منطقهها را شوراهای منطقهای اداره میکنند. اعضا برای چهار سال انتخاب میشوند و انتخابات در سراسر کشور هر چهار سال یکبار در ماه نومبر برگزار میشود. وظایف کمونها و منطقهها در جامعه رفاه شرح داده شده است.
برای انتخابات محلی تابعیت دانمارکی لازم نیست. باید 18 سال تمام داشت و در آن کمون یا منطقه اقامت دائم داشت – و افزون بر آن کافی است که یا تبعه یکی دیگر از کشورهای اتحادیه اروپا، ایسلند یا نروژ باشید، یا در چهار سال پیش از روز انتخابات بدون وقفه بهطور دائم در دانمارک زندگی کرده باشید. بیشتر احزاب سراسری در انتخابات محلی هم شرکت میکنند، اما گروههای محلی شهروندان هم میتوانند با فهرست نامزدهای خود وارد رقابت شوند؛ اینها فهرستهای محلی (lokallister) نامیده میشوند. میزان مشارکت از سال 2000 بهطور میانگین 73 درصد بوده است.
انتخابات پارلمان اروپا
انتخابات پارلمان اروپا هر پنج سال یکبار برگزار میشود. این پارلمان 720 عضو از 27 کشور اتحادیه اروپا دارد و دانمارک 15 عضو دارد. اعضا بر اساس گرایشهای سیاسی گروهبندی میشوند – نه بر اساس کشور. آخرین انتخابات در جون 2024 برگزار شد. میزان مشارکت از انتخاباتهای دیگر پایینتر است: از سال 2000 بهطور میانگین 58 درصد.
احزاب سیاسی و جناحها
احزاب سیاسی شاید مهمترین بازیگران دموکراسی دانمارک باشند، اما نامی از آنها در قانون اساسی نیامده است. چهار حزب قدیمیتر فولکتینگ – سوسیالدموکراتها (Socialdemokratiet)، ونستره (Venstre)، رادیکاله ونستره (Radikale Venstre) و حزب محافظهکار مردم (Det Konservative Folkeparti) – اغلب «احزاب دولتساز» نامیده میشوند، چون بهروشنی بیشترین سالها را در دولت بودهاند. در انتخابات فولکتینگ در سال 2022 دوازده حزب به فولکتینگ راه یافتند.
احزاب بهطور سنتی به دو جناح تقسیم میشوند: احزاب بورژوایی (راستگرا) و احزاب جناح چپ. احزابی که با هم قدرت دولت را در دست دارند، احزاب دولت نامیده میشوند. اگر رویهمرفته اکثریت فولکتینگ را داشته باشند، از دولت اکثریت سخن گفته میشود – مانند دولتی که پس از انتخابات 2022 از سوسیالدموکراتها، ونستره و مدراترنه (Moderaterne) تشکیل شد. اما از جنگ جهانی دوم به اینسو بیشتر دولتها دولتهای اقلیت بودهاند که به رأی احزاب حامی بیرون از دولت نیاز دارند. احزاب مخالف دولت اپوزیسیون نامیده میشوند. مفاهیم کلیدی بیشتری در واژهنامه توضیح داده شده و در راهنمای آزمون تابعیت (indfødsretsprøven) میتوانید ببینید این موضوع چگونه در آزمون میآید.